Słownik pojęć

Trace i span

Trace łączy przebieg operacji, a span opisuje jej fragment z czasem i kontekstem. Przekazanie identyfikatora między procesami lub wątkami trzeba sprawdzić, nie tylko dodać do logu.

Transakcja

Granica zmian w bazie: zatwierdzasz je razem albo wycofujesz. Poziom izolacji i ograniczenia bazy decydują, co jest bezpieczne przy równoczesnych operacjach. Transakcja SQL nie cofa wysłanego HTTP.

Tryb zaokrąglania

HALF_UP i UNNECESSARY to nazwy trybów zaokrąglania, nie skróty.

Reguła określająca wynik, gdy liczba nie mieści się w wybranej skali lub precyzji. W BigDecimal HALF_UP zaokrągla do najbliższej wartości, a remis od zera; UNNECESSARY wymaga dokładnego wyniku i zgłasza błąd, jeśli zaokrąglenie jest konieczne. Ustal także moment zaokrąglania.

TTL — czas ważności

TTL

Time To Live — czas ważności

Limit czasu ważności wpisu, wiadomości lub konfiguracji według danego mechanizmu. Wygaśnięcie nie musi natychmiast usuwać danych ani dowodzić aktualności nowo pobranej wartości.

Typ danych

Opis wartości i operacji, które wolno na niej wykonać. Sprawdzenie typu w kompilacji nie zastępuje walidacji danych przychodzących z sieci lub pliku.

Typ platformowy Kotlin

Typ z biblioteki Java, którego nullowalność nie jest w pełni znana Kotlinowi. Odczyt może zakończyć się błędem przy null; na granicy sprawdź wartość i nadaj jawny typ. Samo !! nie jest walidacją domenową.

Typ sealed

Typ z kontrolowanym zestawem dozwolonych podtypów. Pomaga wyrazić warianty wyniku i sprawdzić ich obsługę; nie zastępuje walidacji danych.

TypedDict — typowana struktura słownika

Opis oczekiwanych kluczy i typów słownika dla analizatora typów Python. Nie tworzy automatycznego walidatora JSON ani klasy obiektu domeny. Dane z sieci trzeba osobno sparsować i sprawdzić w runtime.

TypeScript

TS

TypeScript — skrót nazwy języka

Język rozszerzający JavaScript o statyczne informacje o typach. Typy nie stają się automatyczną walidacją danych JSON w działającym programie.

Typowanie strukturalne

Zgodność typu oceniana na podstawie wymaganych elementów, bez konieczności deklarowania wspólnego przodka. Nie dowodzi zgodności zachowania.

Typy generyczne

Parametryzowanie typu innym typem, np. kolekcja elementów konkretnego rodzaju. Zasady wariancji i sprawdzania w runtime zależą od języka; nie zakładaj identycznych gwarancji w każdym stacku.

Umowa o poziomie usługi

SLA

Umowa o poziomie usługi

Umowa określająca poziom usługi i ewentualne konsekwencje jego niedotrzymania. Nie myl jej z wewnętrznym celem SLO ani aktualnym pomiarem SLI.

Unia rozróżniana

Suma wariantów typu z polem rozróżniającym, np. kind. Sprawdzenie pola pozwala zawęzić typ; samo oznaczenie typu nie waliduje otrzymanego JSON.

Unicode i kodowanie tekstu

UTF-8

Unicode Transformation Format, 8-bit — kodowanie Unicode z 8-bitowymi jednostkami kodowymi

UTF8

Unicode Transformation Format, 8-bit — alternatywny zapis UTF-8

UTF-16

Unicode Transformation Format, 16-bit — kodowanie Unicode z 16-bitowymi jednostkami kodowymi

ASCII

American Standard Code for Information Interchange — amerykański standard kodowania znaków do wymiany informacji

Unicode opisuje znaki, a kodowanie, np. UTF-8, określa zapis w bajtach. Liczba znaków nie musi równać się liczbie bajtów; ASCII obejmuje tylko ograniczony zestaw znaków.

Unikalność

UNIQUE znaczy „unikalny”. To słowo kluczowe SQL, nie skrót.

Gwarancja braku powtórzeń dla wybranego klucza według reguł bazy. Samo wcześniejsze SELECT nie zapewnia tej gwarancji przy dwóch równoległych INSERT.

Unit of Work — zakres zmian

UoW

Unit of Work — jednostka pracy

Koordynuje zmiany obiektów w jednym zakresie i ich zapis. Nie jest synonimem transakcji SQL: ta zapewnia gwarancje bazy, których kopia danych w pamięci nie dowodzi.

Uprawnienia narzędzia

Zestaw operacji i zasobów, do których aplikacja dopuszcza dane narzędzie lub użytkownika narzędzia. Propozycja modelu ani tekst dokumentu nie rozszerzają tego zestawu. Kontrola powinna nastąpić przed wykonaniem operacji.

Asystent może odczytać raport testów, ale nie może odczytać sekretu produkcyjnego ani wykonać polecenia w terminalu.

URL

URL

Uniform Resource Locator — adres wskazujący położenie zasobu

Adres wskazujący zasób i sposób dostępu do niego. Ścieżka, query i fragment pełnią inne role; adresu podanego przez użytkownika nie traktuj automatycznie jako bezpiecznego celu żądania serwera.

Usługa krótkich wiadomości

SMS

Usługa krótkich wiadomości

Kanał wiadomości tekstowych używany np. do powiadomień. Potwierdzenie przyjęcia przez API nie musi oznaczać dostarczenia do odbiorcy.

Ustrukturyzowany wynik modelu

Odpowiedź ograniczona do ustalonego schematu, np. JSON. Ułatwia walidację składni i pól, ale reguły domeny oraz bezpieczeństwo wykonania nadal sprawdza kod aplikacji.

UTC

UTC

Coordinated Universal Time — uniwersalny czas koordynowany

Wspólny wzorzec czasu używany do jednoznacznego zapisu chwil. Strefa użytkownika służy prezentacji i lokalnym regułom; nie zastępuj chwili samym lokalnym napisem daty.

Utrzymywanie sesji ORM na czas odpowiedzi

OSIV

Utrzymywanie sesji ORM na czas odpowiedzi

Wzorzec utrzymujący kontekst ORM podczas obsługi odpowiedzi webowej. Może ukrywać zapytania lazy poza transakcją use case; sprawdzaj granice i liczbę zapytań.

UUID

UUID

Universally Unique Identifier — uniwersalnie unikalny identyfikator

Standaryzowany identyfikator o długości 128 bitów. Wybór wersji wpływa na sposób generowania i własności; trudny do odgadnięcia identyfikator nie zastępuje autoryzacji.

uv

Narzędzie do zarządzania projektami, zależnościami i interpreterami Python. W tym centrum setup tworzy nim przypięte środowisko .venv; nie wymaga globalnego pip do zależności aplikacji.

Uvicorn

Serwer ASGI uruchamiający aplikacje Python, m.in. FastAPI. Odpowiada za obsługę serwera; nie zastępuje walidacji i logiki aplikacji.

Uwierzytelnianie

Sprawdzenie, kim jest klient lub usługa. Ustalenie tożsamości nie rozstrzyga jeszcze, do których operacji i danych ta tożsamość ma dostęp.

Uzgadnianie wyniku

Sprawdzenie rzeczywistego stanu po niejednoznacznym wyniku, np. odpytanie operatora o płatność po timeout. Pozwala zdecydować, czy ponowić, zakończyć czy skompensować operację.

Virtual threads

VT

Wątek wirtualny

Lekkie wątki zarządzane przez JVM, przydatne przy wielu operacjach oczekujących na I/O. Nie zwiększają pojemności bazy i nie przyspieszają samej pracy CPU.

Vitest

Runner testów JavaScript i TypeScript. Uruchamia konkretne przypadki i pokazuje asercje; sam nie zastępuje kompilatora typów.

VPC

VPC

Virtual Private Cloud — wirtualna sieć prywatna w chmurze

Logicznie wydzielona sieć w chmurze. Podsieci, routing i reguły ruchu trzeba zaprojektować razem; nazwa private nie dowodzi braku dostępu z zewnątrz.