Słownik pojęć

Lint

Analiza kodu pod kątem wybranych reguł i podejrzanych konstrukcji bez uruchamiania scenariusza biznesowego.

LLM — duży model językowy

LLM

Large Language Model — duży model językowy

Model generujący lub oceniający sekwencje tekstu na podstawie wyuczonego rozkładu. Płynna odpowiedź nie dowodzi prawdziwości; wymagaj sprawdzalnych źródeł i testu zadania.

Lockfile

Plik zapisujący wybrane wersje i zależności pakietów. Pozwala instalować uzgodniony zestaw; nie zastępuje przypięcia runtime ani testu działania.

Lokalna data i godzina

Data i godzina bez informacji o strefie lub przesunięciu UTC. Przy zmianie czasu lokalna godzina może być niejednoznaczna albo nie istnieć. Konwersja do chwili wymaga jawnej reguły i strefy.

LSP

LSP

Liskov Substitution Principle — zastępowalność Liskov

Implementacja zachowuje obietnice kontraktu: nie wymaga więcej od wejścia i nie gwarantuje mniej na wyjściu. Zgodny podpis metody nie wystarcza.

LTS

LTS

Long-Term Support — długoterminowe wsparcie

Oznaczenie dłuższego okresu wsparcia danej linii produktu. Dokładne warunki zależą od dostawcy i dystrybucji; LTS nie oznacza automatycznie darmowego wsparcia bez końca.

Łańcuch certyfikatów / certificate chain

Powiązanie certyfikatu serwera z zaufanym urzędem przez certyfikaty pośrednie. Samo szyfrowanie połączenia bez weryfikacji tożsamości serwera nie daje tej samej ochrony.

Mapowanie obiektów na dane

ORM

Object-Relational Mapping — mapowanie obiektowo-relacyjne

Warstwa łącząca obiekty języka z rekordami relacyjnej bazy. Ułatwia zapis i odczyt, ale nie usuwa potrzeby rozumienia SQL, transakcji, indeksów ani kosztu zapytań.

Maszyna stanów

Model stanów i dozwolonych przejść wyzwalanych przez zdarzenia lub operacje. Rozróżnij błąd przejścia, powtórzenie tej samej operacji i zdarzenie przychodzące za późno.

Maszyna wirtualna

VM

Virtual Machine — maszyna wirtualna

Wirtualny komputer uruchamiający system gościa, korzystający z przydzielonych zasobów hosta. Kontenery współdzielą jądro środowiska, w którym działają; na macOS lub Windows środowisko kontenerów Linux zwykle wymaga dodatkowej warstwy Linux.

MCP

MCP

Model Context Protocol — protokół udostępniania modelowi narzędzi i kontekstu

Protokół udostępniania narzędzi i kontekstu aplikacjom AI. Połączenie z serwerem MCP nie stanowi zgody na dowolne działanie; nadal kontroluj uprawnienia, dane i skutki wywołań.

Menedżer kontekstu

Mechanizm obejmujący pracę przygotowaniem i sprzątaniem zasobu, także przy wyjątku, np. with open w Pythonie.

Metoda HTTP

GET, POST, PUT, PATCH i DELETE to nazwy metod HTTP, nie skróty. Opisują m.in. pobranie, przetworzenie, zastąpienie, częściową zmianę i usunięcie.

Część kontraktu żądania określająca intencję operacji. GET służy odczytowi; inne metody mają różne własności. Nazwa metody nie zastępuje poprawnej implementacji ani autoryzacji.

MFA

MFA

Multi-Factor Authentication — uwierzytelnianie wieloskładnikowe

Uwierzytelnianie z użyciem różnych rodzajów czynników, np. hasła i klucza sprzętowego. Wiele haseł nie jest automatycznie wieloma czynnikami; ważny jest też proces odzyskiwania dostępu.

Middleware

Warstwa wykonywana na drodze obsługi żądania, np. logowanie, uwierzytelnianie lub mapowanie błędów. Kolejność tych warstw wpływa na dostępny kontekst i wynik operacji.

Migracja bazy

Wersjonowana zmiana schematu lub danych. Powinna mieć znaną kolejność, warunki wykonania i sposób odzyskania po błędzie; odwrócenie kodu aplikacji nie cofa automatycznie migracji.

Minimalne uprawnienia

Przyznawanie tylko uprawnień potrzebnych do zadania, w odpowiednim zakresie i czasie. Konto migracyjne, aplikacja i agent nie powinny automatycznie dzielić uprawnień administratora.

mise

Menedżer wersji runtime i narzędzi oraz zadań projektu. Konfiguracja wskazuje wersje; przed zaufaniem nowemu repo przejrzyj jego zadania i ustawienia.

Mock i stub

Zastępniki zależności w teście. Stub dostarcza kontrolowane odpowiedzi, a mock często sprawdza interakcje; żaden nie dowodzi zgodności z prawdziwym dostawcą.

MockMvc — test HTTP w Spring MVC

Narzędzie do testowania Spring MVC przez infrastrukturę obsługi żądań bez otwierania rzeczywistego serwera HTTP. Sprawdza mapowanie, walidację i odpowiedzi w konfiguracji testu; nie dowodzi działania portu, TLS ani całego wdrożenia.

Model pamięci

Reguły widoczności i kolejności operacji pamięci między wykonującymi się zadaniami. Brak jawnej synchronizacji może sprawić, że inny wątek nie zobaczy oczekiwanej zmiany.

Model zagrożeń

Opis chronionych zasobów, granic zaufania, możliwych nadużyć i weryfikowanych zabezpieczeń konkretnego rozwiązania. Nie zastępuje testów ani pełnego audytu bezpieczeństwa.

Modularny monolit

Jedna wdrażana aplikacja z jawnymi granicami modułów. Granice wymagają dyscypliny i testów zależności; nie są automatycznie granicami procesu ani awarii.

Moduły ECMAScript

ESM

ECMAScript Modules — standard modułów JavaScript

Standard modułów JavaScript z import i export. Sposób rozwiązywania ścieżek i obsługa rozszerzeń zależą także od runtime oraz konfiguracji projektu.

mTLS

mTLS

Mutual Transport Layer Security — wzajemne uwierzytelnienie przez TLS

TLS, w którym obie strony przedstawiają certyfikat. Potwierdzenie tożsamości klienta nadal trzeba połączyć z decyzją, jakie operacje może wykonać.

MVC

MVC

Model–View–Controller — model, widok i kontroler

Podział odpowiedzialności między model, prezentację i obsługę interakcji. W backendzie nazwa MVC nie powinna prowadzić do umieszczania wszystkich reguł i transakcji w kontrolerze HTTP.

MVCC

MVCC

Multiversion Concurrency Control — wielowersyjna kontrola współbieżności

Kontrola współbieżności korzystająca z wersji danych. Odczyt może widzieć spójny obraz według zasad transakcji, ale nadal trzeba rozumieć konflikty zapisu i poziom izolacji.

Namespace

Logiczny zakres nazw i obiektów, np. w Kubernetes. Pomaga organizować zasoby; bez polityk i uprawnień nie stanowi samodzielnej granicy izolacji.

NAT

NAT

Network Address Translation — translacja adresów sieciowych

Translacja adresów sieciowych, używana m.in. do ruchu wychodzącego z prywatnej podsieci. Nie zastępuje polityki bezpieczeństwa aplikacji; w chmurze uwzględnij również koszt i dostępność.

Prywatny backend inicjuje połączenie do dostawcy płatności przez NAT; dostawca nie dostaje przez to prawa do nowego połączenia do backendu.

NAT Gateway

Zarządzana translacja adresów. Publiczna brama NAT pozwala prywatnym zasobom IPv4 inicjować połączenia do internetu; nie publikuje ich automatycznie dla nowych połączeń z internetu.